VI
Cuộc Gặp Với Giáo Sư Trương Nguyện Thành – Quản Trị Cơ Thể Như Một Hệ Thống: Tại Sao Hơi Thở Là Chìa Khóa Của Nội Lực?
28-03-2026
Có những con người mà khi nhắc đến, ta không chỉ nhắc đến thành tựu, học vị hay vị trí họ từng đi qua, mà còn nhắc đến một tầm vóc trí tuệ đã bền bỉ cống hiến cho khoa học, giáo dục và sự phát triển của con người trong suốt nhiều thập niên.
Giáo sư Trương Nguyện Thành là một con người như thế.
Ông sinh năm 1961 tại Quy Nhơn, Bình Định, là người con thứ hai trong gia đình có bảy anh em. Tuổi thơ của ông gắn với nhiều thiếu thốn và thử thách. Từ nhỏ sống với ông bà nội tại Bình Định, sau đó lên Sài Gòn khi cha lâm bệnh nặng, ông sớm phải va chạm với cuộc mưu sinh, từng bán thuốc lá dạo ở chợ Gò Vấp, rồi cùng gia đình trở về Lái Thiêu làm nông, cất nhà, gánh vác cuộc sống. Chính từ một khởi đầu nhiều gian khó như thế, hành trình đi lên của Giáo sư Thành càng trở nên đáng kính hơn, bởi đó không phải là thành công được trao sẵn, mà là thành quả của ý chí, nghị lực và trí tuệ được tôi luyện qua năm tháng.
Từ bước ngoặt được thầy giáo Toán phát hiện và động viên, ông bắt đầu tự tin hơn vào năng lực học tập của mình. Sau đó, ông thi đỗ vào Đại học Bách khoa TP.HCM, rồi sang Mỹ năm 1980. Tại đây, hành trình học thuật của ông mở ra một cách phi thường. Ông tiếp tục học trung học, rồi theo học tại Đại học North Dakota, nơi ông tốt nghiệp loại giỏi ngành Hóa học, đồng thời hoàn thành thêm bốn bằng phụ về Vật lý, Toán học, Kế toán và Công nghệ thông tin. Ngay từ năm thứ hai đại học, ông đã tham gia nghiên cứu khoa học, một điều hiếm ngay cả với sinh viên Mỹ thời điểm đó. Khi tốt nghiệp năm 1985, ông đã có bốn bài báo khoa học đăng trên các tạp chí quốc tế uy tín và tích lũy được nền tảng nghiên cứu đủ mạnh để bước thẳng vào tiến sĩ.
Ông hoàn thành bằng Tiến sĩ năm 1990, tiếp tục nghiên cứu sau tiến sĩ và nhận học bổng của Quỹ Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ dành cho các tiến sĩ trẻ giàu tiềm năng. Năm 1992, ông được Đại học Utah mời về làm giáo sư chính thức giảng dạy môn 𝐇𝐨́𝐚 𝐥𝐮̛𝐨̛̣𝐧𝐠 𝐭𝐮̛̉. Năm 1993, ông được vinh danh là một trong những nhà khoa học trẻ triển vọng của Hoa Kỳ. Đến năm 2002, khi mới 41 tuổi, ông được phong Giáo sư Cao cấp, cấp bậc cao nhất trong hệ thống giáo sư tại Mỹ. Trong suốt sự nghiệp học thuật, ông đã có gần hoặc hơn 200 công bố khoa học quốc tế, cùng 2 bằng sáng chế Mỹ và quốc tế, ghi dấu ấn trong các lĩnh vực vật lý sinh học, tin sinh học, sinh học tính toán, mô hình hóa phân tử, cấu trúc protein, phân tích gene, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong nghiên cứu dược liệu, vật liệu nano, cũng như phát triển hạ tầng phần mềm và mạng cho nghiên cứu khoa học – giáo dục.
Nhưng nếu chỉ dừng lại ở những học vị và công bố ấy thì vẫn chưa thể nói hết về Giáo sư Trương Nguyện Thành.
Điều lớn lao hơn là ông không chọn trở thành một nhà khoa học chỉ thành danh ở nước ngoài rồi đứng ngoài dòng chảy của quê hương. Năm 2005, ông được mời về Việt Nam để diễn thuyết về vai trò của khoa học và công nghệ tính toán, mở đường cho một lĩnh vực còn rất mới mẻ lúc bấy giờ. Năm 2007, ông tham gia xây dựng Viện Khoa học và Công nghẹ Tính toán TP.HCM và giữ vai trò Viện trưởng khoa học cho đến cuối năm 2016. Năm 2014, ông sáng lập Mạng lưới Trí thức Việt Toàn cầu iVANet, kết nối hàng chục nghìn trí thức, giáo sư, nhà khoa học và nghiên cứu sinh trong và ngoài nước. Sau đó, ông tiếp tục tham gia quản trị giáo dục đại học tại Việt Nam với vai trò Phó Hiệu trưởng Điều hành Trường Đại học Hoa Sen, rồi Phó Hiệu trưởng Đào tạo Trường Đại học Văn Lang, nơi ông góp phần thiết kế các chương trình đào tạo hướng đến mục tiêu hình thành công dân toàn cầu. Đến năm 2025, sau khi nghỉ hưu tại Mỹ, ông trở lại Việt Nam trong vai trò Phó Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Trường Đại học Hoa Sen.
Song song với khoa học và giáo dục, Giáo sư Thành còn được biết đến là người theo đuổi một tư tưởng cải cách giáo dục rất rõ ràng và nhất quán. Ông ủng hộ giáo dục khai phóng, tư duy liên ngành, năng lực sáng tạo và tư duy hệ thống, luôn nhấn mạnh rằng trong thời đại AI, câu hỏi không còn chỉ là “học gì” mà phải là “cần có năng lực gì để tồn tại và phát triển”. Ông có sức ảnh hưởng không phải ở kiểu hào quang truyền thông đại chúng, mà ở tầng sâu hơn: tầng định nghĩa lại vấn đề, tầng đặt lại câu hỏi gốc, tầng khơi mở tư duy cho xã hội, giáo dục và thế hệ trẻ.
Có lẽ vì vậy mà cuộc gặp giữa tôi và Giáo sư Thành không chỉ đơn thuần là một cuộc gặp gỡ xã giao, mà giống như một cuộc trò chuyện giữa hai con người sống ở hai thế hệ khác nhau nhưng cùng trải qua rất nhiều trải nghiệm tương đồng và đang cùng quan tâm đến một vấn đề rất lớn của thời đại: làm sao để con người nâng cấp chính mình, tăng năng lực thích nghi và phát triển bền vững trong một thế giới ngày càng biến động.
Nếu Giáo sư Thành đang nỗ lực xây dựng các mô hình giáo dục mới, phát triển nền tảng kết nối tri thức toàn cầu, thúc đẩy khoa học ứng dụng, và gần đây là phát triển KiDao như một bộ môn mind body mới, thì tôi cũng đang đi con đường của riêng mình với Haama Breath, từ trải nghiệm thân thể, hệ thần kinh, nội lực và sự phục hồi sinh lý của con người.
Điều khiến tôi rất xúc động là giữa chúng tôi có một điểm giao thoa rất rõ: niềm tin vào sức mạnh của hơi thở khi được hiểu và sử dụng đúng cách.
Trong buổi gặp, Giáo sư Thành chia sẻ về thực trạng nhận thức đối với “thể dục” tại Việt Nam. Theo thầy, văn hóa vận động ở nước ta vẫn còn nhiều lệch pha trong nhận thức. Người trẻ thường xem nhẹ, người lớn tuổi lại nghĩ đã muộn để bắt đầu, còn không ít người chỉ quan tâm tới sức khỏe khi đã bước vào giai đoạn suy giảm. Chính vì vậy, thầy chọn một triết lý rất rõ ràng cho việc rèn luyện thân thể: nếu chơi một môn gì, phải chọn môn có thể chơi bền vững đến già, không phải kiểu đánh đổi cơ thể để rồi vài chục năm sau phải trả giá bằng sự xuống cấp của khớp, cơ và toàn bộ hệ vận động.
Đó không phải chỉ là góc nhìn của một người tập luyện. Đó là góc nhìn của một nhà khoa học đang quản trị cơ thể như quản trị một hệ thống sống dài hạn.
Đi sâu hơn, thầy còn chia sẻ về cách mình nhìn các phương pháp thở và thiền dưới lăng kính sinh lý học, rất trực diện, rất khoa học, không thần bí hóa. Thầy nói tới cơ hoành, cơ liên sườn, tải lên hệ hô hấp, nhu cầu oxy của não, khả năng thiếu oxy dẫn tới ảo giác, và cách mà các phương pháp thở cổ xưa thực chất phải được giải mã lại bằng cấu trúc của cơ thể người. Với thầy, mọi điều kỳ diệu nếu có thật đều cần được hiểu bằng một cơ chế đủ chặt chẽ, đủ rõ, đủ sâu.
Chính từ trải nghiệm mắc Covid-19 ở làn sóng đầu tiên tại Mỹ, khi chưa có vaccine và gần như phải tự xoay xở trong cô lập, thầy đã bắt đầu đào sâu vào hệ hô hấp của mình. Là người từng tập yoga nhưng không hài lòng với mức “tải” của các cách thở thông thường trước tổn thương phổi nặng, thầy tự nghiên cứu, tự thử nghiệm, và dần dần phát triển KiDao như một phương pháp riêng.
Khi lắng nghe những chia sẻ ấy, tôi nhận ra giữa KiDao và Haama Breath có nhiều điểm gặp gỡ rất thú vị. Hình thức có thể khác. Cấu trúc bài tập có thể khác. Ngôn ngữ diễn giải có thể khác. Nhưng ở tầng sâu nhất, cả hai đều chạm đến cùng một nguyên lý: hơi thở không chỉ là một phản xạ sinh tồn, mà là công cụ tác động lên hệ thần kinh, hệ vận động, trạng thái sinh lý và sức bền nội tại của con người.
Giáo sư Thành là người có thể đạp xe 170 km, rồi tăng lên 250 km, và cao nhất là 400 km xuyên đêm, suốt 26 tiếng liên tục từ TP.HCM qua Phan Thiết, Trị An, Đồng Nai rồi quay trở lại, sau đó vẫn còn đủ sức nhập tiệc cùng bạn bè mà không trong trạng thái kiệt quệ. Thậm chí các chỉ số hô hấp và VO2 max của thầy còn cải thiện đến mức bác sĩ phải ngạc nhiên.
Còn tôi, đã từng đi qua một hành trình leo núi 21 ngày, trong đó 5 ngày cuối không ăn gì, nhưng vẫn leo lên được đỉnh và ngồi thực hành Haama Breath hơn 60 phút dưới nhiệt độ âm 25 độ C.
Nếu nhìn bằng con mắt thông thường, người ta có thể gọi đó là sức bền phi thường. Nhưng nếu nhìn kỹ hơn, đó là bằng chứng rằng khi cơ thể được huấn luyện đúng và hơi thở được khai thác đúng, con người có thể vượt rất xa khỏi ngưỡng giới hạn mà họ từng nghĩ mình có.
Chúng tôi đều là những người hiện tại trông trẻ hơn tuổi rất nhiều. Nhưng điều đáng nói hơn không nằm ở bề ngoài, mà ở chỗ cả hai đều đã đi qua những giai đoạn cơ thể không hoàn hảo, thậm chí bệnh tật, rồi từng bước phục hồi và mạnh lên rõ rệt. Điều đó khiến tôi càng tin rằng hơi thở, khi được đặt đúng vào một hệ phương pháp nghiêm túc, có thể trở thành chiếc cầu nối rất mạnh giữa sinh lý học, thần kinh học, sức bền thân thể và sự sáng rõ tinh thần.
Tôi cũng rất trân trọng ở Giáo sư Thành một phẩm chất hiếm có: sự nghiêm khắc với nghiên cứu khoa học. Thầy nói rất rõ về việc quan sát cá nhân hay những kết quả nghiên cứu bước đầu vẫn chưa đủ để trở thành bằng chứng chuẩn quốc tế. Muốn chứng minh một điều gì đó thật sự có giá trị, phải đi qua các tầng thiết kế nghiên cứu chặt chẽ, chọn mẫu đúng, có nhóm đối chứng, đo lường đúng thời điểm, hiểu các biến số và đủ sức phản biện trước peer review. Đó là kiểu nghiêm khắc của một người làm khoa học chân chính, không chấp nhận sự dễ dãi khi nói về giá trị thật, và thầy còn không quên cho một lời khen tặng một người trẻ như tôi – dám nghĩ dám làm và nghiêm túc chọn khoa học để đào sâu đến lời giải đáp nghiêm túc cho kết quả của những trải nghiệm.
Với tôi, chính sự khắt khe ấy không làm giảm đi vẻ đẹp của trí tuệ, mà ngược lại, làm cho con đường đi tới khoa học trở nên trong sáng hơn. Một điều thật sự có giá trị thì càng cần được nhìn đúng, đo đúng, kiểm chứng đúng, để có thể nở hoa lâu dài và đóng góp rộng hơn cho con người. Tôi tâm đắc một câu mà thầy nói: “làm nghiên cứu khoa học là bước vào đấu trường trí tuệ”, vậy đó!
Cuộc gặp với Giáo sư Thành vì vậy để lại trong tôi một cảm giác rất đẹp. Đó là cảm giác được gặp một trí tuệ lớn nhưng không xa cách, một con người có học vị rất cao nhưng vẫn giữ sự nhiệt thành với những điều có ích cho cộng đồng, một nhà khoa học vẫn còn nguyên tâm thế muốn giúp đỡ, hướng dẫn và nâng đỡ những hướng đi mới nếu nhìn thấy ở đó tiềm năng đóng góp thật sự.
Tôi cũng vô cùng xúc động khi thầy trân trọng đón nhận quyển sách đầu tay Haama Breath mà tôi trao tặng. Trong khoảnh khắc chúng tôi cùng chụp ảnh kỷ niệm với cuốn sách trên tay, nụ cười tươi cùng ánh mắt như tỏa nắng của thầy khiến tôi cảm nhận rất rõ một điều: đó không chỉ là một bức ảnh lưu niệm, mà còn là một sự ủng hộ rất đẹp, một cách gieo hy vọng cho những điều thật sự tốt lành, để chúng có cơ hội nở hoa và được nhìn nhận đúng theo giá trị vốn có của mình.
Có lẽ, trong hành trình dài của mỗi người, được gặp những con người như vậy luôn là một ân huệ. Tôi luôn biết ơn điều đó.
Bởi có những cuộc gặp không chỉ đem lại niềm vui của hiện tại, mà còn tiếp thêm niềm tin cho tương lai. Niềm tin rằng khoa học và nhân văn có thể gặp nhau. Giáo dục và nội lực có thể gặp nhau. Tư duy lớn và trái tim cống hiến có thể gặp nhau. Và hơi thở, tưởng chừng là điều giản dị nhất, lại có thể trở thành cánh cửa mở vào một tầng sức mạnh rất sâu của con người nếu ta thật sự hiểu nó, thực hành nó và trân trọng nó đúng mực.
Tôi hi vọng rằng ngày càng nhiều người có thể tiếp cận và học cách thở cho đúng, nghiêm túc rèn luyện, để ai rồi cũng chạm được vào sức mạnh phi thường thật sự của chính mình – nhất là ở trong thời kỳ nhiều biến động như bây giờ.
Tác giả
Vashna Thiên Kim
Bài viết khác
Sự Kiện & Hoạt Động12-04-2026
Sách Haama Breath – Và Những Người Đặc Biệt
Trong suốt quá trình nghiên cứu và phát triển Haama Breath, tôi luôn xác định rất rõ một nguyên tắc: bất kỳ phương pháp nào liên quan đến sức khỏe con người, nếu muốn tồn tại bền vững, đều phải đi qua được “cánh cửa” của học thuật và khoa học thực chứng. Vì vậy, […]
Sự Kiện & Hoạt Động11-04-2026
Hội Thảo Khoa Học Cấp Tỉnh “Tác Động Của Nhịp Thở Có Kiểm Soát Lên Biến Thiên Nhịp Tim (HRV) Và Nồng Độ Cortisol Huyết Thanh Ở Người Trẻ”
Ngày 10/04/2026, hội thảo khoa học với chủ đề “Tác động của nhịp thở có kiểm soát lên biến thiên nhịp tim (HRV) và nồng độ cortisol huyết thanh ở người trẻ” đã diễn ra tại Phan Thiết (Lâm Đồng) trong một không gian mà với tôi, có ý nghĩa nhiều hơn một buổi trình […]
Sự Kiện & Hoạt Động14-04-2026
Vashna Thiên Kim Đại Diện Vashna Group Nhận Kỷ Niệm Chương Global Award 2024: Vinh Danh Thương Hiệu Chăm Sóc Sức Khỏe Tiêu Biểu ASEAN
Tối 23/8/2024, Vashna Thiên Kim đã đại diện Vashna Group tham gia Hội nghị Quốc tế Giao lưu văn hóa – Hợp tác kinh tế, Kết nối tình hữu nghị Việt Nam – Malaysia được tổ chức tại Kuala Lampur. Tham gia sự kiện trên tư cách Đại biểu VIP, Vashna Thiên Kim cũng vinh […]
